"Niezwyciężony" Stanisław Lem (53)

Wracam do Lema. Czas na jeszcze twardsze SF.

Statek kosmiczny, krążownik o nazwie Niezwyciężony ląduje na planecie Regis III w układzie planetarnym LIRY. Krajobraz przypomina pustynię. Ekspedycja z zeszłego roku wylądowała tutaj na statku Kondor, po puszczeniu dwóch sygnałów do innych statków kontakt z nimi się urwał i ślad po nich zaginął. Horpech - kapitan Niezwyciężonego, dowódca, astrogator wysyła skanujące sondy na obszar oddalony od nich na kilkadziesiąt kilometrów. Widzimy na slajdach dziwne, opuszczone miasto... W trakcie badań dowiadujemy się, iż zwierzęta z morza nie wychodzą na ląd, nie ewoluują. Coś je od dłuższego czasu od tego powstrzymuje.

Kondor zostaje odnaleziony, cała załoga zginęła, z dziennika wynika, że została pokłuta przez coś na kształt małych muszek...? Ludzie Ci zapadli na dziwną amnezję, utracili: pamięć tego kim są, mowę, zdolność pisania, czytania. Kompletny rozpad i unicestwienie osobowości. Jak małe bezradne dzieci, a nawet i gorzej. Zmarli z głodu i pragnienia, bo nie miał kto im podać wody i jedzenia do ust.

Co było tego przyczyną? Chmura, maszyny, więcej nic nie powiem, ten kto czytał, to możliwe, że pamięta :)

Technologia technologią, ale głównymi bohaterami są ludzie i ich jakże ludzkie zachowania. Typowe w tym przypadku "oko za oko, ząb za ząb", chęć odwetu ludzi na wrogu, pragnienie zemsty jest niezwykle silna.

Ukazany jest tu nasz strach, ciekawość nawet za cenę życia, chęć odkrywania nowego, entuzjazm, znudzenie, stłamszenie - wszelkie odcienie, cały wachlarz ludzkich zachowań i odczuć. Są to niby wyzwoleni badacze w nowym świecie, odkrywcy, prekursorzy - brzmi to dumnie i pięknie, ale... No właśnie to ale - ALE nie mogę pozbyć się odczucia zagrożenia, duszności, ciasnoty, stłamszenia, niewygodności. Są w kombinezonach, w statku kosmicznym, odnosiłam wrażenie, że byli jak takie sardynki w puszce (pomimo, iż Niezwyciężony był ogromnym dwudziestopiętrowym statkiem), uwięzieni, wolni w niewoli.

Rohan, główny bohater zaczyna rozumieć, że ta planeta nie jest dla ludzi, godzi się na to, chce stąd odlecieć "...będzie się domagał pozostawienia planety nietkniętą". Niezwyciężony Rohan uratował sumienia reszty załogi - sprawdził ryzykując życie, czy statek może odlecieć i czy nie pozostawią po sobie żadnego zagubionego członka załogi. Wszyscy mogą odetchnąć.

Czy jest to tryumf człowieka nad maszyną? zdecydowanie NIE, bardziej porażka, chociaż to i tak źle powiedziane, powinno być traktowane jako nauka dla ludzkości, nie możemy zdobywać wszystkiego. 

"Nie wszystko i nie wszędzie jest dla nas"  !

I wcale nie tyczy się to tylko nowych planet...

Jaka szkoda, że to dzieło nie doczekało się jeszcze adaptacji filmowej - aż się o nią prosi! Jest przecież tyle durnowatych filmów w podobnej tematyce, wielka szkoda...

Wracając do książki - jej interpretacji jest wiele, najważniejsze są zachowania ludzkie, nieporadność, bezsilność, niepewność kapitana - co postanowić? Tak twardy człowiek pęka jak przekuty balon, jego rozmowa z Rohanem przesączona strachem, odwagą, rozdarcie pomiędzy utratą a odzyskaniem honoru, to chyba najważniejsza część tego utworu. Lem jest mistrzem żonglerki domysłów, przypuszczeń, emocji.

Jest to bardzo charakterystyczne u tego autora, testuje on człowieka, wprowadza jednostkę ludzką w świat dla niej niepojęty i kieruje jej odczuciami tak, aby wzbudzać głębsze refleksje. SF Lema to nie tylko maszyny, to szokująco mądre powieści o nas samych. Nie mogę wyjść z ogromnego podziwu i uwielbienia do Pana Stanisława, jakie mądre pióro, jaki człowiek. Już pomijając nawet interpretację, przekaz i sens utworów, a skupiając się na technicznych opisach - taka innowacyjność jaką zastosował w utworze wzbudza niezwykły szacunek - on napisał tą powieść w 1964r! Uwierzycie? Niewiarygodne. Maszyny konsumujące nasze umysły, myślenie, robiące z nas warzywa. Ubóstwiam Lema. To dzieło - jedno z najtwardszych przykładów SF baaaaardzo mi się podobało.  Naprawdę nie wiem dlaczego zawsze byłam tak strasznie przeciwna temu gatunkowi. Jednak nie warto zamykać się tylko w swoim kloszu upodobań. Za wiele można stracić, a tak mnóstwo zyskać.

Seria/cykl wydawniczy: Dzieła zebrane tom 20

wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

data wydania: 2002 (data przybliżona)     

liczba stron: 196

słowa kluczowe: Lem, klasyka fantastyki, obcy

kategoria: fantastyka, fantasy, science fiction

język: polski

typ: papier