"Potulna"/"Łagodna" Fiodor Dostojewski (70)

Do tekstu dodałam także okładki innych wydań tego opowiadania.

"Łagodna" - w innym tłumaczeniu "Potulna".

Jest to opowiadanie, które zostało wydrukowane w latach siedemdziesiątych XIX wieku w czasopiśmie "Gradżdanin", które współpracowało z Dostojewskim.

To opowieść o mężu i żonie, o ludziach, którzy nie potrafią się w jakikolwiek sposób porozumieć i to doprowadza do ich tragedii.

Autor umiał zrozumieć i opisać dogłębnie odczucia ludzkie i pięknie, subtelnie je przedstawić. Dostojewskiego zawsze nurtował temat ludzi biednych oraz "potulnych", czyli bezbronnych i pełnych pokory. "Łagodna" to kolejny z jego protestów przeciwko krzywdzeniu ludzi przez stosunki społeczne.

Najbardziej uznani krytycy literaccy, którzy badali twórczość Dostojewskiego, nie bez powodu nazwali go "okrutnym talentem". Jak zwykle - w przypadku tego autora - jestem zachwycona kunsztem literackim tego opowiadania, jego psychologicznym "ugryzieniem" problemów bohaterów i ich duchowych przeżyć. Dostojewski to genialny, wysublimowany psycholog, a "Potulna" to głębokie studium psychologiczne jednostki ludzkiej ciężko doświadczonej przez los.

Mąż to mszczący się na społeczności, pracujący w swoim prywatnym lombardzie lichwiarz żyjący z kasy pożyczkowej. Wprowadził on do swojego małżeństwa system surowości, milczenia, dumy i nim właśnie złamał swoją żonę. Posiadał w sobie niebywałą niemoc do otworzenia się, do szczerości i rozmowności, do bycia człowiekiem poza własnym umysłem, na zewnątrz. Nie dał żonie możliwości, aby ta go poznała i zrozumiała jak człowiek - człowieka. Wolał ją poniżać i wytykać jej ich nierówność finansową.

"Przecież od tak dawna staliśmy się sobie obcy wzajem, takeśmy odwykli jedno od drugiego - a tu raptem to wszystko..., ale nie dostrzegałem tej trwogi, nowość promieniowała!"

Mężczyzna popadał ze skrajności w skrajność, typowy przykład niezrównoważenia. Niszczy on swoją żonę - tą młodą, niewinną istotę, rozgniata jej psychikę wiążąc ją w kajdanach, a po wszystkim... zamienia swoją postawę w całkowicie przeciwstawną. Staje się przeciwieństwem samego siebie - ze skąpca przeobraża się w samarytanina, który chce rozdać ubogim wszystkie swoje oszczędności życia. 

Jego żona, to skrzywdzona przez najbliższą osobę kobieta, która nie może udźwignąć tego wszystkiego na swoich barkach, którą przerasta jej sytuacja życiowa, która została psychologicznie przeżuta, strawiona i wydalona. Zmiana męża ją przeraża - czuje się stłamszona, nieporadna, wykończona, bezsilna. Odczuwa do swojego życiowego partnera pogardę, nie wierzy w jego obietnice, nie sądzi, że cokolwiek może się zmienić.

Czytając "Łagodną" miałam wiele odczuć, a sąsiadował im ogrom pytań. Dostojewski daje nam wiele do myślenia. Sami mamy zinterpretować, osądzić tą historię według własnego uznania: te przyczyny, zmienność odczuć męża, zaszczucie żony, tą całość, która jest pokazana z kilku stron i którą trudno uznać za jednowymiarową. Krótka opowieść ma w sobie takie bogactwo odsłon myśli bohaterów, kopalnię psychologicznych warstw kobiety i mężczyzny, że niezwykle trudno dostrzec je wszystkie czytając opowieść tylko jeden raz. Uwielbiam tą niepewność, ten niedosyt, który ona po sobie zostawia. Żal ściska mi serce. Cóż za biedna kobieta, cóż za biedni ludzie - nie mieli jakiejkolwiek alternatywy na to swoje marne jestestwo. Niesamowite to,  jak jeden człowiek potrafi zniweczyć wszelkie ludzkie zapatrywania, wszelkie nadzieje.

Wydawnictwo: Wydawnictwo Dolnośląskie

data wydania: 2005 (data przybliżona)     

liczba stron: 208

kategoria: Literatura piękna

język: polski

typ: papier

wyzwanie autroskie: Rosyjsko mi!